Eski çağlardan beri önemli bir yerleşim merkezi olan Sakarya’nın ilk yazılı tarihi M.Ö. XII. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Bölgede ilk yerleşimin temelini atan Friglerden sonra Sakarya’da; Bithynialılar, Kimmerler, Lidyalılar, Persler, Romalılar ve Bizanslılar hâkimiyet kurmuşlardır. Selçukluların Anadolu’ya girmesinden sonra toprak kaygısına düşen Bizanslılar, iki devlet arasında sınırda olan Sakarya Nehri boyunca çok sayıda savunma kaleleri kurmuşlardır. Halen harabe halinde olan bu kalelerden en önemlileri; Seyifler, Harmantepe, Adliye, Kurtköy, Çobankale, Paşalar ve Mekece kaleleridir.
1837 yılında İzmit Sancağı’na bağlı bir kaza olan Sakarya, 1852’de Kocaeli Mutasarrıflığına bağlanan Adapazarı, 22 Haziran 1954 senesinde il olmuş ve Sakarya adını almıştır. 26 Mart 1921’ de Yunan işgaline uğrayan bölge, 21 Haziran 1921 tarihinde düşman işgalinden kurtarılmıştır. Adapazarı; coğrafi konumunun yerleşmeye uygun olmaması sebebiyle, ülkemizde kuruluşu yeni olan şehirlerarasında yer almaktadır. Uzun yıllar Kocaeli’ye bağlı bir ilçe olan Adapazarı, TBMM’de 17 Haziran 1954 tarihinde kabul edilen bir yasa ile “Sakarya” adıyla vilayet haline gelmiştir ve Sakarya ilinin merkez ilçesi ise Adapazarı olmuştur.
17 Ağustos 1999 Depremiyle; konutların çoğu oturulamaz hale gelen Sakarya’da, halkın önemli bir kısmının geçici de olsa yakın ilçelerde ve köylerde ikamet etmesine neden olmuştur. Bu nedenle şehrin nüfusunda gözle görünür bir azalma olmuştur. 6Mart 2000 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 593 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile “Adapazarı Belediyesi” Büyükşehir statüsüne girmiştir.
Bugün Adapazarı; faklı kültürlerdeki insanların depreme rağmen yeniden huzur ve sükûn içinde yaşadığı geleneksel hayat tarzını koruduğu bir bölgedir. Diğer yandan ticari ve sanayi yönünden hızla gelişerek, yeşili bol, havası temiz, doğa güzelliklerinde fazlasıyla payını almış yaşanabilir bir Anadolu şehri olma yolundadır.